Sinemanın güzel yüzleri… Hüseyin İçen

Biraz önce Ava Gardner’ın söylediği bir şarkı kesiği izledim. Gardner sahnede, Clark Gable /geybıl/ izleyiciler arasında… Sonra, ben bu filmi gördüm mü sorusuna yanıt bulmaya çalışırken, Gable’ın yanındaki kadının sahneye gözlerini dikmiş olan Gable’ı yandan süzüşü geçti önümüzden –biraz kıskanırcasına bakışı. O bakış işte… unutulmaz. Öbür oyuncuları unutmuşum, hangi film olduğunu, hatta konusunu bile anımsamıyorum doğrusu. Hatta Gable’ı süzen kadın oyuncunun adı bile yok şu anda belleğimde. Ama o bakışı bir  görürseniz bir daha unutamazsınız… Şimdi o filmi izlediğime eminim.

Sinema sanatının büyük yardımcı oyuncuları vardır. Esas oğlan, esas kız falan üzerinizden uçup gider de onların oyunu hep aklınızda kalır. Baş rolleri genellikle güzel kızlar ile yakışıklı oğlanlar kapar. Ve genellikle de onların öyküsünü anlatır filmler –özellikle Hollywood filmleri. Ama güzel yüz ve düzgün gövde çizgileri, sanat yaratmanın belirleyici koşulu değildir. Etkisi olabilir, özellikle deneyimsiz izleyici üzerinde. Ama Sophia Loren ya da Elizabeth Taylor sahneye çıkınca, yaşlı da olsalar, filmin anlattığı öykünün kıyısında da kalsalar, gözlerimizi onlara diker, onların söyleyeceği çarpıcı sözleri ya da yapacakları unutulmaz eylemleri bekleriz. Biz ayrımına bile varmadan çekip götürürler bizi bir yerlere. İyi sanatçının büyüsü de buradadır.

Sinemanın güzel yüzleri…  Hüseyin İçen

Bütün ünü, güzel yüzüne, biçimli bacaklarına ya da kaslı gövdesine dayanan oyuncu, (eğer başkaca etkileyiciliği yoksa) suratında beliren ilk çizgiyle birlikte beyaz perdeden çekilir. Sinema sanatı, gençliklerinde düşlerimizi süsleyen, yaşlandıklarında ortadan yok olan güzel kadın ve erkeklerle doludur. Bu yüzden, sinemanın çöp kutusu çok büyüktür ve güzel yeteneksizlerle tıka basa doludur. Brigitte Bardot, Leonardo DiCaprio, Hugh Grant gibi… Ama çirkin Liam Neeson, Nicolas Cage ve Dustin Hoffman, iyi oyunculuklarıyla yükselirler. Aradan yıllar geçer, yeni bir izleyici kuşağı ortaya çıkar ve onlar da eski kuşak gibi gözlerini ekrana dikip ölümsüz yeteneğin zamana yenilmeyen büyüsünü izlerler. Film vardır beceriksiz güzellerle dolu; geçen yıl izlenir, bu yıl adı bile unutulur. Film vardır büyük oyuncuların yer aldığı; yarım yüzyıl ötesinden gelir, gönlümüzü yoklar.

Sinemanın güzel yüzleri…  Hüseyin İçen

Chocolat/Çikolata (2000) filmi bu bakımdan ilginç bir örnektir. Baş oyuncular olarak Juliette Binoche, Judi Dench, Alfred Molina var. Film çok tanınmamış iyi oyuncularla dolu. Neredeyse bütün kadro çok iyi. Onlar sayesinde bulunduğunuz ortamı unutuyor, filme dalıp gidiyorsunuz. Filmin en güzel yüzü olan Johnny Depp, aynı zamanda filmin en kötü oyuncusu. Depp yıllar da geçse, ödüller de kazansa (kazandığı da yok ya), pek bir şey yapacak bir oyuncu gibi gözükmüyor. Art arda bölümleri çekilen, büyük paralar harcanmış Pirates of the Caribbean / Karayip Korsanları film dizisi, o zavallının sırtına yüklenmiş, daha doğrusu güzel yüzüne. Ama sırtı da yüzü de yeteneği de bu ağırlığı kaldıramamış. Konusu, görüntüleri, tarihsel boyutu ve filmin geçtiği yerler olarak ilgi çekici olan film dizisi, bütünüyle dökülüyor o yüzden. Bir seyreden, bir daha yakınına yaklaşmıyor o dizi filmlerin.

Güzelliğin yetenekle doğrudan bir bağlantısı olmaması bir yana, güzelliği yeteneğine engel olmuş sanatçılar bile var bence. Marlene Dietrich, örneğin, Alman asıllı bir Hollywood bombası… Güzel yüzüyle, bacaklarıyla ve iyi oyunculuğuyla ünlü. Akıllı bir kadın aynı zamanda. Kadın-erkek eşitliği üzerinde düşünmüş, konuşmuş, eylemlere katılmış… Naziler döneminde Almanya’dan kaçıp ABD yurttaşı olmuş. Sinemadan kazandığı paraları ilerici görüşleri doğrultusunda kullanmış. Gözünü kırpmadan Naziler’e karşı savaşta yerini almış bir sanatçı. Büyük oyuncu diyenler var. Ama bence ünü ve güzelliği, oyunculuğunu etkiledi –olumsuz anlamda. Yalnızca para kazanmak için, çok kötü, palavradan filmlerde de oynadı. Güzelliği onu yıldız yaptı, ama yıldız olma her zaman iyi oyuncu olma demek değil. Belki daha az güzel olsaydı, iyi sanatçı olmayı da önemserdi, çabalayıp öğrenirdi.

Nicholas Cage /keyc/ de benzeri bir başka örnek. İyi bir oyuncu, ama para için girip çıkmadığı film kalmadı. Parayı her bastıranın çevirdiği her türlü filmde oynadı. Birçoğu unutulup gidecek. Tek tük iyi filmleri anımsanacak on yıl sonra.

Marilyn Monroe da güzelliğin, yeteneği olumsuz etkilediği sanatçılardan… Çok iyi bir oyuncu olabilecekken, filmlerinin çoğunda aptal sarışın rollerine takıldı kaldı. Düşünce ağırlığı olan, akıllı kadın oyunculardandı. Onun için, zamanının en iyi tiyatro yazarı Arthur Miller ile de evlendi. Ama kocalarından biri de zıpır bir sporcuydu. İçki ve uyuşturucuya düştü Marilyn. Güzelliğinin sonucu olarak da sürekli zamparaların hedefi oldu. Yaşadığı çelişkileri kaldıramadı ve kendi canına kıydı. Güzelliği yüzünden yeteneğini erken yaşta tüketti.

Sinemanın güzel yüzleri…  Hüseyin İçen

İyi oyuncuyu ise güzel ya da yakışıklıyken de seyretmekten bıkmayız, yüzünde çizgiler belirmişken de. Katharine Hepburn, Spencer Tracy, Marlon Brando, Jack Nicholson gibi. Daha yakınların iyi oyuncularından Anthony Hopkins ve Kevin Spacey gibi… Hatta daha çocukken bile çarpar bizi iyi oyuncu: Elizabeth Taylor ya da Jodie Foster gibi. Ama yeteneğin çocuklukta pek ortaya çıkmadığı da olur. Çok sıradan bir benzetme saymazsanız, iyi oyuncu genellikle şarap gibidir. Yaşlandıkça aroması artar, sizi kendine daha çok bağlar. Hem yeteneğinin bilincine varır, hem de onu iyi kullanmayı öğrenir. Yani yeteneğini, deneyim keskinleştirir. Etkisi hem derinleşir hem yaygınlaşır. Marlon Brando, Helen Hunt, Spencer Tracy, Jack Nicholson, örneğin, gençliklerinde de iyi oyuncuydular. Ama yaşlanınca büyük oyuncu oldular. Sinema tarihinin unutulmaz filmlerinde yer aldılar. Sinemanın bombaları arasına girdiler. Her filmlerinde ya da çoğu filmlerinde… BUM!!!

Hüseyin İçen

Hüseyin İçen
Hüseyin İçen son yazıları (Hepsini Gör)
7

Bu yazıyı da okuyabilirsiniz

Kadına Yönelik Bit(iril)meyen Şiddet... Müge Kantar Davran

Kadına Şiddet Sevil Ağtaş

Anı

5 Yorumlar

  1. Ayşe Yilmaz

    Yerli sinema ve yerli oyuncularımız için de böyle kapsamlı bir yazı bekliyoruz sizden Hüseyin Bey.

    0
  2. serpil

    Sinemanın güzel yüzleri konusuyla, anlatımıyla, Sophia Loren’in müthiş bakan gözleri ve güzel portresiyle bu gece gerçekten gözümüz gönlümüz şenlendi. Adları geçen yıldızlar filmleriyle bir bir gözümüzün önünden geçerken gerçekten gönlümüzü yokladılar. Sinemalara gidemediğimiz bu zamanlarda geriye bakıp da anımsadığım, Meryl Streep (Sophie’nin Seçimi, Kramer Kramer’e Karşı, Benim Afrikam) Dustin Hoffman ( Kelebek) Audrey Tautou (Amelie) Piyanist filmi (oyuncuyu anımsayamadım) Lee Van Cleef (İyi, kötü ve çirkin) filmleri oyuncularıyla unutulmazlarım. “İyi oyuncu genellikle şarap gibidir. Yaşlandıkça aroması artar, sizi kendine daha çok bağlar” sözünüz çok doğru içtenlikle katılıyorum. Marlon Brando’nun Baba filmini televizyonda ilk kez izliyormuş gibi defalarca izlemiş aynı heyecanı duymuşumdur. Eleştirmenlerin sizlerin görüşleri elbette önemlidir ama sinema kültürüyle ilgili olabilir, izninizle size katılmadığım bir konu güzelliklerini kullanan, para için kötü senaryolu filmlerde oynayan oyuncuların üçünde aynı görüşteyim ama Marlene Dietrich’e de ayrı bir hayranlığım vardır, Nurmberg Duruşması, Mavi Melek filmleri yine unutulmazlarımdandır. Yazı Dükkanı paylaşımlarında sanat içerikli konular görmek çok güzel ve sinemanın güzel yüzleriyle bu güzelliklere renk kattınız Hüseyin Bey. Yazı Dükkanı Ailesine hoş geldiniz.

    1
  3. Hatice Altunay

    Kutluyorum kaleminize sağlık.

    1
  4. Ethem Arı

    Sinema dünyasında kısa bir gezinti yaptık. İyi oyuncular yetenekleriyle ayakta kalıyorlar. Bizde de öyle mi acaba? Hüseyin İçen Bey aramıza hoş geldiniz. Belki bir gezintide yerli sinemada yaparız.

    2
  5. Ayşe Yılmaz

    Sevdiğim,ilgi alanım olan bir konuda güzel bir yazı.Yetenek ve güzellik sinema sanatında önem sırasına göre nasıldır diye bana da sorulsa yetenek derim.Yetenegi olan hele birde güzel veya yakışıklı ise daha iyi diyorsunuz.Film izlemeyi sevdiğim için ilgimi çekti. Okuyunca da beğendim.Hos geldiniz Yazı Dükkanı na.

    3

Bir cevap yazın